सामूहिक तरकारी खेतीबाट आत्म निर्भर बन्दै डोटीका महिलाहरु

मिलन परियार असोज २५

गैरीगडाको घाँसे पाखो जमिनलाई खनजोत गरेर गरिएको तरकारी खेती

पैसा कमाउन जागिरै खानुपर्छ अर्थात बिदेशै जानु पर्छ भन्ने पुरानो मान्यता तोड्दै डोटीका महिलाहरुले सामूहिक रुपमा तरकारी खेती शुरु गरेका छन् । सामूहिक तरकारी खेतीबाट उनिहरु गाउँमै स्वरोजगार बनेका छन् । बर्षौदेखी खेर गएको गाउँ नजिकैको भिरालो डाँडोलाई सम्याएर तरकारी खेती सुरु गरेका हुन् । तरकारी बारीमा अहिले लटरम्म टमाटर,सिमि,भण्टा र भिन्टि फलेका छन् ।

बारीमा फलेको तरकारी गाउँकै पसलहरुमा बिक्रि हुने गरेको छ । तरकारी बिक्रिबाट राम्रो आम्दानी हुन थालेपछि यहाँका महिलाहरुहरुका लागि माटोमा पसिना बगाउन सके माटोमै सुन फलाउन सकिन्छ भन्ने उखान समेत चरितार्थ बनेको छ । दुई बर्ष देखी शुुरु गरिएको तरकारी खेतीबाट उनिहरुले लाखौं रुपैयाँ आम्दानी गरेका छन् ।

शिखर नगरपालिका २ मुडेगाउँ लडेखोलाका ९ जना महिलाहरु मिलेर गैरीगडाको घाँसे पाखो जमिनलाई खनजोत गरेर तरकारी खेती शुरु गरेका हुन् । सम विकास केन्द्र नेपालद्धारा संचालित स्थानिय अधिकार कार्यक्रमको सहयोगमा सामुहिक तरकारी खेती सुरु गरिएको समृद्धि कृषक समूहका अध्यक्ष शम्भुराज जैशीले बताए ।

जैशीका अनुसार स्थानीय अधिकार कार्यक्रमकै पहलमा ०७२ चैत्र १६ गते जिल्ला कृषि विकास कार्यालय डोटीमा कृषक समूह दर्ता गरिएको हो । २५ सदस्यीय कृषक समूहमध्ये रेवतीदेबी जैशी,धनीदेबी जैशी,जानकीदेबी जैशी,धनादेबी जैशी,हरिप्रिया जैशी,राधिकादेबी जैशी,तुलसीदेबी जैशी,शारदादेबी जैशी र निर्मला जैशी मिलेर सामूहिक तरकारी खेती गरेको अध्यक्ष जैशीले समताअनलाइनसंग बताए ।

सम विकास केन्द्र नेपालद्धारा संचालित स्थानीय अधिकार कार्यक्रम अन्तर्गत तरकारी खेतीका लागि रु.२२ हजारको पोलिथिन पाईप,एउटा प्लाष्टिक पोखरी,एउटा प्लाष्टिक टर्नेल र काउली,बन्दा,मुला,आलु,टमाटर,काक्रा,खुर्सानी,भिन्टि,फर्सी,डल्ले खुर्सानी लगायतका उन्नत जातका तरकारीका बिउहरु उपलब्ध गराएको स्थानीय अधिकार कार्यक्रम प्रबन्धक महेश परियारले बताए ।

गाउँ नजिक खेर गएको डाँडोलाई सम्याएर ५ रोपनी जग्गाबाट शुरु गरिएको तरकारी खेती अहिले २५ रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको छ । ७ क्विन्टल आलु लगाएर २५ क्विन्टल उत्पादन गरेका छन् । यो सिजनमा मात्रै १० क्विन्टल आलु लगाएका छन् ।

म समाज सेवा डोटी अन्तर्गत सफल परियोजनामा काम गर्थे गैरीगडामा हाम्रै २४ घरपरिवारको खेर गएको एक सय रोपनी जग्गा थियो । खेर गएको जग्गामा बाख्रापालन गर्ने सोच बनाएको थिए,एक्लैले आट गर्न नसक्दा तरकारी खेती गर्ने सोच बनाए,मैले तरकारी खेती सुरु गर्न लागेको कुरा ईन्डिया जाने युवााहरु (लाहुरे) ले थाहा पाएछन् । युवाहरुले तरकारी खेतीमा सघाउने भनेपछि पाँच जना केटाहरु मिलेर शुरु गरेको कृषक समूहका अध्यक्ष जैशीले सुनाए ।

जैशीका अनुसार पाँच जना केटाहरु मिलेर शुरु गरेको तरकारी खेतीबाट मनग्गे आम्दानी हुन थालेपछि उत्साहित भएर अहिले महिलाहरुले सुरु गरेका हुन् । तरकारी खेतीमा नौ जना महिलाहरु संलग्न छन् ।

तरकारी खेती शुरु गरेको एक बर्ष नपुग्दै उनिहरुले गाउँमै तरकारी बेचेर एकै मौसममा एक लाख रुपैयाँ आम्दानी गर्न सफल भएका थिए । २५ क्विन्टल आलु बेचेर ७५ हजार रुपैयाँ,टमाटरबाट २५ हजार रुपैयाँ र काउली,बन्दा,मुला,भाजी र खुर्सानीबाट १५ हजार रुपैयाँ आम्दानी गरेका थिए ।

तरकारी बेचेर राम्रो कमाई हुन थालेपछि उनिहरुले गत बर्ष असार महिनादेखी मासिक ५ हजार रुपैयाँ तलबमा गाउँकै नवराज जैशीलाई हेरालु समेत राखेका छन् । १४ बर्षको उमेरदेखी बम्बैमा नोकरी गर्दै आएका ३८ बर्षिय जैशी गाउँमै रोजगार पाएपछि मख्ख छन् । गाउँमै रोजगारी पाएपछि ईन्डिया नगई तरकारी खेतीमा लागेको उनि बताउछन् ।

रोजगारीका लागि ईन्डिया जाने तयारीमा थिए,तरकारी खेतीमा सहयोग गर्न भनेपछि यसमै लागेको हु उनले बताए । पराया ठाउँमा रातभर डण्डा ठटाएर मुस्किलले सात हजार कमाउनु भन्दा घरकै खाना खाएर मासिक ५ हजार तलब पाउदा म निकै खुशी छु । उनले सुनाए ।

बम्बैमा हेभि मेसिन अप्रेटरको काम गरेर १५ बर्ष बिताएका उनले जिवनभर अर्काकै देश कुर्नु भन्दा आफ्नै गाउँमै रोजगारी पाएको निकै सन्तुष्ट छन् । बर्सौसम्म एक्लिएर घर परिवार छोडेर अर्काको देशमा दुःख गरेर कमाउनु भन्दा अहिले घरमै बसेर बिहान बेलुकी खान पुग्ने भएको छ,उनले भने ।

माटोमा नंग्रा खियाउन सके बारीमै पैसा फलाउन सकिने उनले भनाई छ । यो मौसममा उनको बारीभरी टमाटर,काउली,बन्दा,प्याज,मुला,भाजी,खुर्सानी लगाएतका तरकारी प्रसस्त फलेको छ । गत बर्ष ५ रोपनी जग्गामा तरकारी लगाएकोमा राम्रो आम्दानी भएपछि यो बर्ष २५ रोपनीमा लगाएको उनले बताए । अहिले यो सिजनमा २५ क्वीन्टल आलु र ४० हजार रुपैयाँको तरकारी बेची सकेको समेत उनले जानकारी दिए ।

प्रसस्त तरकारी उत्पादन भएकोले यो मौसममा एक लाखसम्म आम्दानी हुने उनको अनुमान छ । धेरै टिप्न बाकी छ कमाई डेढ लाख रुपैयाँसम्म पुग्छ होला उनले भने,दिपायल बजार,कालागाढ बजारबाट तरकारीको निकै माग आएको र गत बर्षको तुलनामा यस बर्ष तरकारीको मुल्य समेत दोब्बर बृद्धि भएकोले आम्दानी बढी हुने उनको भनाई छ ।

उत्पादन र मुल्य दुबै बढेकाले आम्दानी बढ्ने उनले दाबी गरे । गत बर्ष प्रति किलो ३० मा बेच्ने गरेको फुल काउलीको मुल्य अहिले ४० देखी ४५ रुपैयाँमा बिक्रि भएको उनले सुनाए । थोरै लगानी र श्रममै धेरै आम्दानी हुने भएकाले पनि यो खेतीतर्फ आकर्षित भएको समेत उनले बताए । बाह्रै महिना तरकारी खेती हुने उनले बताए ।

बिगत तीन बर्षदेखी मुडेगाउँमा संचालित स्थानिय अधिकार कार्यक्रमले उपलब्ध गराएको तरकारी खेतीका लागि आबश्यक सामाग्रीसहितको सहयोगले आफुलाई सफल तरकारी उत्पादन गर्ने किसान बनाएको कृषक समूहका अध्यक्ष जैशीले बताए । अहिले मासिक ८ देखी १० हजारको हाराहारीमा आम्दानी हुने कृषक समूहकी सदस्य एवं तरकारी खेतीमा संलग्न जानकी जैशीले बताईन् । आम्दानीबाट तरकारी खेतीमा संलग्न ९ जना महिलाहरुलाई बराबर रकम बाडिने गरेको अध्यक्ष जैशीले बताए ।
प्रकाशित २५ असोज २०७४, बुधबार

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *