‘पेरियार’ को थिए, जसले हिन्दू धर्मग्रन्थ जलाए

काठमाडौं । दक्षिण भारतका चर्चित समाज सुधारक तथा तर्कवादी नेता ई.भी. रामास्वामी ‘पेरियार’ सामाजिक विभेद, जातीय व्यवस्था र रूढीवादी धार्मिक मान्यताविरुद्धको अभियानका कारण परिचित छन्।

सन् १८७९ सेप्टेम्बर १७ मा तमिलनाडुको ईरोडमा जन्मिएका पेरियारले आफ्नो राजनीतिक तथा सामाजिक जीवनको ठूलो हिस्सा जातीय विभेद र सामाजिक असमानताविरुद्धको संघर्षमा बिताए। उनले ‘आत्मसम्मान आन्दोलन’मार्फत जन्मका आधारमा मानिसको हैसियत निर्धारण गर्ने सामाजिक संरचनामाथि प्रश्न उठाए।

पेरियारले ब्राह्मणवादी सामाजिक संरचना, वर्ण व्यवस्था, अन्धविश्वास र महिलामाथि हुने विभेदको खुलेर विरोध गरे। बालविवाह, देवदासी प्रथा तथा महिलाको अधिकारसँग जोडिएका विषयमा पनि उनले आवाज उठाए।

उनको विचारको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष थियो-हरेक मान्यता र परम्परालाई तर्कको कसीमा जाँच्नुपर्ने धारणा। धार्मिक ग्रन्थ तथा पुराणका कतिपय प्रसंगमाथि उनले व्यंग्यात्मक आलोचना गरे। धार्मिक प्रतीक तथा ग्रन्थविरुद्ध गरिएका उनका केही प्रदर्शन भने निकै विवादास्पद बने।

पेरियार हिन्दी भाषाको अनिवार्य शिक्षाका विरोधी थिए। उनले छुट्टै ‘द्रविड नाडु’को मागसमेत अघि सारे। पछि उनको विचारले दक्षिण भारतको द्रविड आन्दोलन र क्षेत्रीय राजनीतिमा प्रभाव पार्‍यो।

उनका समर्थकहरूले उनलाई सम्मानपूर्वक ‘पेरियार’ अर्थात् ‘महान्/सम्मानित व्यक्ति’ भनेर सम्बोधन गरे। आलोचकहरूले उनका केही अभिव्यक्ति र विरोधका शैलीलाई कठोर तथा विवादास्पद माने पनि सामाजिक समानता, आत्मसम्मान र तर्कवादी सोचका पक्षमा उनले उठाएका प्रश्न आज पनि बहसको विषय छन्।

पेरियारको राजनीतिक विरासतभन्दा बाहिर उनको मूल प्रश्न अझ महत्वपूर्ण देखिन्छ-जन्म, परम्परा वा धार्मिक मान्यताका आधारमा मानिसको मूल्य र अधिकार निर्धारण गर्न मिल्छ कि मिल्दैन ?