क्यान्सर हुदैमा जीवन सकिँदैन !

क्यान्सरको नाम सुन्नासाथ धेरैका लागि संसार एकाएक रोकिएजस्तो हुन्छ। पहिलोपटक निदान हुँदा मनमा एउटै प्रश्न उठ्छ अब के होला ?

तर उपचारपछि सामान्य जीवनतर्फ फर्किन थालेको अवस्थामा फेरि त्यही रोग देखिँदा पीडा अझ गहिरो हुन्छ। प्रश्न पनि बदलिन्छ,यति धेरै सहेर, यति धेरै लडेर पनि फेरि किन ?

पार्वती सुब्बा यही प्रश्नसँग पटक–पटक सामना गरिरहेकी छन्। उनी आफैँ क्यान्सरसँगको संघर्षबाट गुज्रिरहेकी व्यक्ति हुन्। त्यसैले पहिलोपटक क्यान्सरको खबर सुन्नुको डर र पुनः त्यही शब्द सुन्नुपर्दाको पीडा एउटै हुँदैन भन्ने कुरा उनी आफ्नै अनुभवबाट बुझ्छिन्।
फेरि अस्पताल पुग्नुपर्छ।
फेरि रिपोर्ट कुर्नुपर्छ।
फेरि सुई, औषधि वा रेडिएसनको सामना गर्नुपर्छ।
फेरि शरीरमा आउने परिवर्तनसँग जुध्नुपर्छ।
परिवारको चिन्ता र उपचार खर्चको बोझ पनि सँगसँगै आउँछ।
सबैभन्दा कठिन हुन्छ—भविष्यको अनिश्चितता।
यस्तो अवस्थामा थाक्नु स्वाभाविक हो। रुनु स्वाभाविक हो। कहिलेकाहीँ ‘अब सक्दिनँ’ जस्तो लाग्नु पनि कमजोरी होइन, मानवीय अनुभूति हो।

तर पार्वतीको अनुभवले एउटा महत्वपूर्ण कुरा सम्झाउँछ,क्यान्सर फेरि देखिनु हाम्रो कमजोरीको प्रमाण होइन। उपचार फेरि सुरु गर्नुपर्नु अघिल्लो संघर्ष व्यर्थ भएको प्रमाण पनि होइन।

अघिल्लो उपचारले दिएको समय, बाँचिएका दिन, परिवारसँग बिताएका क्षण र जीवनबाट सिकिएका अनुभव कसैले खोस्न सक्दैन।

पार्वती भन्छिन्, क्यान्सरसँग बारम्बार सामना गर्नु भनेको सधैँ बलियो देखिनुपर्ने बाध्यता होइन। डराउन, थाक्न, विश्राम लिन, सहयोग माग्न र कहिलेकाहीँ मौन बस्न पनि उत्तिकै अधिकार छ।

तर संघर्षसँगै सचेतना पनि आवश्यक छ। नियमित फलोअप नछोड्ने, शरीरमा देखिएका नयाँ वा असामान्य परिवर्तनलाई बेवास्ता नगर्ने, रिपोर्ट बुझ्ने, चिकित्सकसँग प्रश्न गर्ने र आवश्यक परे विशेषज्ञको अर्को राय लिने,यी सबै उपचार यात्राका महत्वपूर्ण पक्ष हुन्।

उनका लागि आशा भनेको ‘सबै ठीक हुन्छ’ भन्ने एउटा वाक्य मात्र होइन। आज जे गर्न सकिन्छ, त्यो गर्नु र भोलि आएपछि भोलिको निर्णय लिनु पनि आशा हो।

कसैको उपचारले राम्रो प्रतिक्रिया दिन्छ, कसैको यात्रा लामो हुन्छ, कसैको बाटो पटक–पटक बदलिन्छ। त्यसैले उपचारको परिणामलाई कसैको साहस नाप्ने तराजु बनाउनु हुँदैन।

पार्वतीको सन्देश छ—क्यान्सरसँग बारम्बार सामना गरिरहेका मानिसले सधैँ आफूलाई बलियो प्रमाणित गरिरहनु पर्दैन। कहिलेकाहीँ एउटा दिन पार गर्नु नै ठूलो उपलब्धि हुन्छ।
जीवनको लम्बाइ हामीले नियन्त्रण गर्न नसकौँला। तर उपलब्ध प्रत्येक दिनलाई कसरी अर्थपूर्ण बनाउने भन्ने ठाउँ भने अझै बाँकी रहन्छ।

उपचार भइरहेको छ भने उपचार गरौँ। आराम चाहिएको छ भने आराम गरौँ। माया र साथ चाहिएको छ भने मागौँ। हाँस्न मन लागे हाँसौँ, रुन मन लागे रोऔँ।

किनकि क्यान्सर जीवनको एउटा कठिन अध्याय हुन सक्छ, तर मानिसको सम्पूर्ण परिचय क्यान्सर होइन।
पार्वती सुब्बाको यो संघर्ष उनी एक्लैको कथा होइन। बारम्बार क्यान्सरसँग जुधिरहेका हजारौँ मानिसको साझा अनुभूति हो।

फेरि उही बाटो हिँड्नुपरे पनि जीवन त्यहीँ सकिँदैन। बाटो कठिन हुन सक्छ, गति सुस्त हुन सक्छ, तर प्रत्येक दिनसँग नयाँ अर्थ खोज्ने ठाउँ भने बाँकी रहन्छ।